جمهوری اسلامی ایران در ماه‌های اخیر، با شدت بی‌سابقه‌ای هزاران مهاجر افغان را از کشور اخراج کرده است؛ اقدامی که نهادهای حقوق بشری آن را ناقض تعهدات بین‌المللی ایران و تهدیدی جدی برای جان و کرامت انسانی مهاجران می‌دانند.
طبق آمار کمیشنری عالی ملل متحد، بیش از ۱.۶ میلیون مهاجر افغان تنها در سال ۲۰۲۴ از ایران و پاکستان به افغانستان بازگردانده شده‌اند که بیش از یک میلیون نفر از آن‌ها به‌صورت اجباری و در شرایط غیرانسانی اخراج شده‌اند. در برخی روزها، شمار بازگشتی‌ها از مرز ایران به افغانستان به ۵۰ هزار نفر در روز رسیده است.
خشونت در مرز و قتل در خیابان
در کنار اخراج‌های فله‌ای، فضای مهاجرستیزانه‌ای که در سال‌های اخیر در ایران شکل گرفته، به فجایع تکان‌دهنده‌ای منجر شده است.
به‌تازگی، گزارش‌هایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد طاها رضایی، مهاجر ۱۸ ساله افغان، در منطقه دماوند به‌شکلی فجیع با انگیزه نژادپرستانه به قتل رسیده است. گفته می‌شود قاتل، با انگیزه نفرت از افغان‌ها، طاها را مورد حمله قرار داده، جسدش را تکه‌تکه کرده و سر او را از بدن جدا کرده است.
اگرچه منابع رسمی ایران تا این لحظه این جنایت را تأیید نکرده‌اند، اما موجی از خشم و انزجار در شبکه‌های اجتماعی به راه افتاده و فعالان حقوق بشر خواستار تحقیقات فوری و شفاف شده‌اند
نهاد دیده‌بان حقوق زنان افغانستان، با ابراز انزجار عمیق از قتل فجیع طاها رضایی و اخراج تحقیرآمیز هزاران مهاجر افغان، تأکید می‌کند که رفتار جمهوری اسلامی ایران با مهاجران افغان، مصداق بارز نقض سیستماتیک کرامت انسانی، تبعیض نژادی و خشونت ساختاری دولتی است.
ما خواهان توقف فوری این روند مهاجرستیزانه، شناسایی و مجازات عاملان جنایت دماوند، و ورود سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی برای حمایت از جان، حقوق و حیثیت مهاجران افغان در ایران هستیم.
عرفات جمال، نماینده کمیساریای عالی ملل متحد در امور پناهندگان در افغانستان، نیز هشدار داده است:
«بسیاری از بازگشت‌کنندگان به‌طور ناگهانی از خانه‌های‌شان آواره شده‌اند و سفرهایی تحقیرآمیز، طاقت‌فرسا و ناامن را پشت سر گذاشته‌اند… آنان اغلب در گرمای ۴۰ درجه، خسته و ناامید، بدون حمایت در مرزها رها می‌شوند.»
وی افزوده است که بسیاری از این افراد، در بیرون از افغانستان متولد و بزرگ شده‌اند و هویت و دیدگاه‌شان با واقعیت خشن امروز افغانستان در تضاد است. زنان و دختران نیز با شوکی دردناک و عقب‌گردی خطرناک در وضعیت حقوقی و انسانی مواجه‌اند.
در نتیجه آنچه امروز در ایران علیه مهاجران افغان جریان دارد، فقط یک اخراج نیست؛ روالی از تحقیر، خشونت، تبعیض و قتل است که در سکوت نهادینه می‌شود. جامعه جهانی، اگر می‌خواهد از فجایع بیشتر جلوگیری کند، باید امروز وارد عمل شود.
سکوت در برابر اخراج و قتل، هم‌دستی با خشونت است.
نهاد دیده‌بان حقوق زنان افغانستان
.jpg)